31/03/2020
Lượt xem: 1002

Nhà đầu tư Việt Nam và Châu âu sẽ được hưởng lợi thế nào từ EVFTA?

Ngày 12/2/2020, Nghị viện Châu Âu đã phê chuẩn Hiệp định thương mại tự do Châu Âu - Việt Nam (EVFTA) với 401 phiếu ủng hộ, 192 phiếu chống và 40 phiếu trắng. Cùng ngày, Hiệp định bảo vệ đầu tư Châu Âu - Việt Nam (EVIPA) cũng đã được phê chuẩn, đánh dấu một bước tiến lịch sử trong mối quan hệ thương mại Châu Âu - Việt Nam. Cả hai thỏa thuận đã được ký kết chính thức tại Hà Nội vào tháng 6/2019.

Bộ trưởng Bộ Công Thương Trần Tuấn Anh đã nhận định EVFTA như là đòn bẩy cho sự tăng trưởng, mang đến khả năng tham gia nhiều hơn vào một thị trường với tổng sản phẩm quốc nội (GDP) là 18 nghìn tỷ USD.

Các khía cạnh chính của EVFTA là dỡ bỏ các hàng rào thuế quan và tạo thuận lợi cho quan hệ thương mại Châu Âu - Việt. Chẳng hạn, sau khi EVFTA chính thức có hiệu lực, khoảng 65% hàng xuất khẩu của EU sang Việt Nam và khoảng 70% hàng nhập khẩu của EU từ Việt Nam sẽ được miễn thuế quan ngay lập tức. Các nghĩa vụ thuế quan còn lại sẽ được bãi bỏ hết theo lộ trình trong 10 năm (miến thuế 99%) và 15 năm (miến thuế 99,8%) ngoại trừ dầu thô và than đá.

Khi EVFTA chính thức đi vào thực thi - hiện vẫn chưa được áp dụng. Nếu EVFTA được trình lên Quốc hội Việt Nam vào tháng 5, Hiệp định này sẽ có hiệu lực vào tháng 7 năm nay (và ngay lâp tức loại bỏ 65% và 70% các dòng thuế tương ứng).

Tổng hợp sơ bộ về các loại sản phẩm chịu tác động bởi EVFTA bao gồm:

EVFTA: Các dòng thuế của Việt Nam đối với EU
Máy móc và thiết bị
- Khoảng 60% thuế nhập khẩu sẽ được loại bỏ khi Hiệp định này đi vào thực thi.
- Phần còn lại của thuế nhập khẩu sẽ được giảm về 0% trong vòng 10 năm.
Xe hơi, bộ phận xe hơi, xe máy
- Xe hơi phân khối lớn (trên 2.500cm3 đối với phương tiện sử dụng dầu Diesel và trên 300cm3 đối với phương tiện sử dụng xăng) sẽ được miễn thuế sau 9 năm.
- Thuế quan đối với các loại phương tiện giao thông khác sẽ được giảm sau 10 năm.
- Tất cả loại linh kiện của xe hơi sẽ được miễn thuế sau 7 năm.
- Mô tô, Xe máy trên 150cm3 sẽ được miễn thuế sau 7 hoặc 10 năm.
Đồ uống có cồn
- Rượu sẽ được miễn thuế nhập khẩu sau 7 năm
- Bia sẽ được miễn thuế nhập khẩu sau 10 năm
Thịt
- Thuế nhập khẩu cho các loại thịt heo đông lạnh sẽ được giảm về 0% sau 7 năm
- Các sản phẩm khác từ thịt heo khác sẽ được miễn thuế nhập khẩu sau 10 năm
- Thịt gà sẽ được miễn thuế nhập khẩu sau 10 năm
- Thịt bò sẽ được miễn thuế nhập khẩu sau 10 năm
Hóa chất và các sản phẩm hóa chất
- Khoảng 70% thuế nhập khẩu sẽ được dỡ bỏ sau khi Hiệp định được thực thi
- Hàng rào đối với phần thuế còn lại sẽ được dỡ bỏ sau tối đa 7 năm.
Dệt may và giày dép
- Khoảng 80% thuế nhập khẩu sẽ được loại bỏ sau khi Hiệp định được thực thi.
- Hàng rào đối với phần thuế còn lại sẽ được bãi bỏ sau 3 đến 5 năm.
Sữa và sản phẩm từ sữa
- Khoảng 44% thuế nhập khẩu sẽ được bãi bỏ sau khi Hiệp định được thực thi (hoặc sau 3 năm).
- Hàng rào đối với phần thuế còn lại sẽ được bãi bỏ sau 5 năm.
Dược phẩm
Khoảng 71% thuế nhập khẩu sẽ được bãi bỏ sau khi Hiệp định được thực thi.

Nền kinh tế Việt Nam tăng trưởng mạnh mẽ

Việc phê chuẩn Hiệp định thương mại tự do Châu Âu - Việt Nam diễn ra vào thời điểm nền kinh tế Việt Nam đang phát triển đáng kể với tốc độ  tăng trưởng GDP hơn 7% trong năm 2028 và 2019, Việt Nam là một trong những quốc gia tăng trưởng mạnh nhất ở Đông Nam Á. Trong một báo cáo được công bố vào năm 2017, công ty kiểm toán PwC đã nhận định rằng Việt Nam là nền kinh tế phát triển nhanh nhất (và có triển vọng nhất) trên thế giới. Điều này đặc biệt ấn tượng trong bối cảnh tranh chấp thương mại đang diễn ra giữa Mỹ - Trung Quốc đã ảnh hưởng đến chuỗi cung ứng toàn cầu và buộc các quốc gia phải điều chỉnh triển vọng kinh tế của họ.

Từ năm 1995, Việt Nam đã đạt mức tăng trưởng GDP trung bình là 6,7%, với GDP tăng từ 20,7 tỷ USD năm 1995 lên khoảng 261 tỷ USD vào năm 2019. Tác động kinh tế xã hội của sự tăng trưởng này là rất lớn; người dân Việt Nam đã có thể tăng gấp đôi mức sống của mình trong vòng 10,5 năm. Tỷ lệ đói nghèo từ mức đáng lo ngại là 49% năm 1992 đến nay ước tính  chỉ còn 3%. Mặt khác, khoảng 45 triệu người đã thoát khỏi nghèo đói.

Trong báo cáo Chỉ số năng lực cạnh tranh toàn cầu năm 2019 của Ngân hàng Thế giới, Việt Nam xếp hạng 67 trong số 141 quốc gia, một sự cải thiện đáng kể so với năm trước (vị trí thứ 77). Trong Báo cáo Kinh doanh năm 2020, Việt Nam xếp hạng 70, cho thấy môi trường kinh doanh phần lớn ổn định so với các năm trước. Với những thành tựu này, Việt nam đã thành công trong việc thu hút đầu tư trực tiếp nước ngoài, với số lượng dự án thân thiện môi trường ngày càng tăng và tổng số giá trị đầu tư nước ngoài hiện lên tới 145 tỷ USD.

EVFTA cần thúc đẩy hơn nữa sự phát triển và các chỉ số được mô tả như trên.

Tình hình thương mại giữa Việt Nam và Châu Âu

EVFTA được phê chuẩn (và sắp có hiệu lực) sẽ mang ý nghĩa cụ thể gì với Châu Âu?

Với giá trị ngoại thương khoảng 41,3 tỷ USD, EU hiện là một trong những đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam: theo Ủy ban Châu Âu, Việt Nam là đối tác thương mại lớn thứ 16 của Châu Âu và trong Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) là đối tác thương mại lớn thứ 2 của EU. Tổng hợp lại, ASEAN là đối tác thương mại lớn thứ 3 bên ngoài Châu Âu (sau Mỹ và Trung Quốc).

Các mặt hàng chính của Châu Âu xuất khẩu sang Việt Nam là các sản phẩm công nghệ cao, bao gồm máy móc và thiết bị điện, máy bay, xe cộ và dược phẩm. Trong khi các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sang Châu Âu là điện thoại bộ, sản phẩm điện tử, giày dép, dệt may, quần áo, cà phê, gạo, hải sản và đồ nội thất.

EVFTA: Ý nghĩa thực tiễn và lợi thế

Về nguyên tắc, EVFTA nhằm tăng khả năng cạnh tranh giữa thị trường EU và Việt Nam. Các sản phẩm nước ngoài, có thể được hưởng lợi về thuế quan vì việc bãi bỏ thuế nhập khẩu sẽ tạo ra sự cạnh tranh gay gắt với các sản phẩm trong nước.

VinFast - Công ty con của của Tập đoàn Vingroup lớn nhất Việt Nam - là nhà sản xuất xe hơi nội địa với khả năng sản xuất đầy đủ các thiết bị xe hơi đầu tiên. Trong vòng 5 năm tới, VinFast đặt mục tiêu sản xuất khoảng 250.000 xe mỗi năm, chiếm 92% tổng số xe được bán tại Việt Nam vào năm ngoái. Việc dỡ bỏ hàng rào thuế quan sẽ có lợi cho mục tiêu này và cũng tạo ra sự cạnh tranh mới trong thị trường xe hơi ở Châu Âu.

Các công ty Châu Âu thường xuyên giao dịch với Việt Nam có thể tìm hiểu xem khi nào sản phẩm của họ có thể được hưởng lợi từ việc miễn thuế bằng cách kiểm tra bảng mã sản phẩm Hải quan (Mã HS) trong các tài liệu liên quan của Ủy ban Thương mại Châu Âu. Ủy ban thương mại Châu Âu phân loại ra giữa sản phẩm A (được miễn thuế ngay) và sản phẩm B (từ B3 đến B15 được miễn thuế trong vòng 3 đến 15 năm).

Trong một báo cáo, Nền tảng nghiên cứu và tư vấn của tổ chức Thương mại và đầu tư Đức đã chỉ ra rằng EVFTA sẽ tạo ra khả năng tiếp cận tốt hơn vào các dự án công tại Việt Nam. Các công ty Châu Âu có thể tham gia vào các Dự án công và các Dự án PPP dễ dàng hơn sau khi thỏa thuận chính thức có hiệu lực, để lại dấu ấn của họ tại Việt Nam. 

Nhờ thỏa thuận đầu tư hiện tại đã được phê chuẩn tại Hiệp định bảo vệ đầu tư Châu Âu - Việt Nam (EVIPA), trong đó Châu Âu và Việt Nam đều đã quyết định tạo điều kiện thuận lợi cho môi trường đầu tư cho các công ty từ cả hai phía (bao gồm tăng cường khung pháp lý, đặc biệt là sở hữu trí tuệ), các công ty Châu Âu sẽ dễ dàng hơn trong việc đầu tư vào các lĩnh vực trước đây bị hạn chế. Chẳng hạn như tỷ lệ vốn nước ngoài sở hữu tối đa trong các ngân hàng thương mại đã tăng từ 30% lên 49%.

Ngoài ra, các công ty Châu Âu có thể được hưởng lợi từ các điều khoản phi kinh tế của EVFTA; thỏa thuận này cũng nhằm thực thi các tiêu chuẩn nhân quyền và môi trường bị chỉ trích nhiều ở Việt Nam và cấm cưỡng bức lao động. Hơn nữa, người lao động ở Việt Nam có thể được phép thành lập một nghiệp đoàn không liên quan đến Liên đoàn lao động của Đảng cộng sản. Hiệp định thương mại tự do nhằm thúc đẩy các giá trị Phương Tây (dân chủ) tại Việt Nam và do đó Việt Nam ngày càng trở nên thu hút các nhà đầu tư từ Châu Âu.

Quan điểm

Những phát triển của Việt Nam được mô tả nêu trên nhấn mạnh tiềm năng của đất nước và tầm quan trọng của Việt Nam đang được nâng lên ở Đông Nam Á, nơi không chịu ảnh hưởng vì áp lực tăng trưởng của “Người anh cả” Trung Quốc (bao gồm cả tranh chấp thương mại đang diễn ra với Mỹ, chi phí lương tăng, bất ổn chính trị ở Hồng Koong và sự bùng phát của vi rút corona Covid-19).

EVFTA với tự do thuế quan và quan hệ kinh doanh, thương mại sâu rộng, thể hiện một cơ hội lớn cho các công ty Châu Âu. Hiệp định này sẽ tạo ra khả năng tiếp cận lớn hơn vào một thị trường mới nổi với gần 100 triệu dân, bao gồm khoảng 55 triệu người trong tuổi lao động. Ngoài ra, Hiệp định này mở ra các cơ hội hợp tác, đối thoại và tạo mối quan hệ mạnh mẽ hơn với khu vực Đông Nam Á.

Do đó, EVFTA dường như không chỉ là một thỏa thuận thương mại. Nó còn là một sự đáp lại đối với “tranh chấp của các hệ thống” hiện đang diễn ra trong tranh chấp thương mại quốc tế giữa Mỹ và Trung Quốc. Thay vì, đại diện cho quyền lực bảo hộ nền công nghiệp trong khối cũng như âm thầm ưu ái các doanh nghiệp lớn của Nhà nước, Châu Âu tiếp tục dựa vào phương thức “phát triển thông qua thương mại” - làm giàu cùng với các yêu cầu về phát triển xã hội và hệ sinh thái để thúc đẩy giá trị gia tăng và quan hệ đối tác lâu dài.

Nguồn: vietnam-bfriefing.com